Zadłużenie Polski ma trzy oficjalne miary, które dają różne kwoty – dług Skarbu Państwa wyniósł na koniec sierpnia 2026 r. 2 249,1 mld zł, państwowy dług publiczny na koniec czerwca 2026 r. 2 147,8 mld zł, a dług liczony według zasad unijnych 2 598,3 mld zł. Wszystkie trzy wartości podaje Ministerstwo Finansów, ale każda obejmuje inny krąg instytucji i powstaje według innych reguł.
Według Ministerstwa Finansów na koniec II kwartału 2026 r. państwowy dług publiczny odpowiadał 53,3% PKB, a dług sektora instytucji rządowych i samorządowych, nazywany długiem EDP, 64,5% PKB. Obie relacje są wstępne i odnoszą się do PKB z czterech ostatnich kwartałów. Za cały 2025 r. dług EDP wyniósł 59,6% PKB – takie dane opublikowały 21 października 2026 r. GUS i Eurostat.
Tekst wyjaśnia, czym różnią się te trzy miary i dlaczego nie należy ich mieszać, skąd bierze się przyrost długu, kto pożycza państwu pieniądze, jakie limity wyznaczają Konstytucja i ustawa o finansach publicznych oraz jak Polska wypada na tle Unii Europejskiej. Opisuje dane i przepisy, nie ocenia polityki budżetowej.
Ile wynosi zadłużenie Polski w 2026 roku?
Według Ministerstwa Finansów dług Skarbu Państwa wyniósł na koniec sierpnia 2026 r. 2 249,1 mld zł i od końca 2025 r. wzrósł o 297,1 mld zł, czyli o 15,2%. To najnowszy pełny odczyt miesięczny. Wstępny szacunek ministerstwa na koniec września 2026 r. to ok. 2 269,0 mld zł.
Państwowy dług publiczny i dług EDP ministerstwo podaje co kwartał, dlatego najnowsze dane dotyczą końca czerwca 2026 r. Poniższa tabela zestawia wszystkie trzy miary, a dla porównania także stan na koniec 2025 r.
| Miara | Kwota | Relacja do PKB | Stan na | Kto publikuje |
|---|---|---|---|---|
| Dług Skarbu Państwa | 2 249,1 mld zł | – | 31 sierpnia 2026 | Ministerstwo Finansów |
| Państwowy dług publiczny (PDP) | 2 147,8 mld zł | 53,3%* | 30 czerwca 2026 | Ministerstwo Finansów |
| Dług EDP (definicja unijna) | 2 598,3 mld zł | 64,5%* | 30 czerwca 2026 | Ministerstwo Finansów |
| Dług Skarbu Państwa | 1 951,9 mld zł | 49,9% | 31 grudnia 2025 | Ministerstwo Finansów (M.P. 2026 poz. 520) |
| Państwowy dług publiczny (PDP) | 1 913,5 mld zł | 48,9% | 31 grudnia 2025 | Ministerstwo Finansów (M.P. 2026 poz. 520) |
| Dług EDP (definicja unijna) | 2 335,1 mld zł | 59,6% | 31 grudnia 2025 | GUS i Eurostat |
* Dane wstępne, relacja do PKB z czterech ostatnich kwartałów.
W pierwszym półroczu 2026 r. państwowy dług publiczny wzrósł o 234,3 mld zł (o 12,2%), a dług EDP o 263,2 mld zł (o 11,3%), według Ministerstwa Finansów. Ministerstwo zapowiada kolejny biuletyn o długu Skarbu Państwa na 20 listopada 2026 r., a kolejny kwartalny biuletyn o długu publicznym na 10 grudnia 2026 r.
Czym różnią się dług Skarbu Państwa, państwowy dług publiczny i dług EDP?
Dług Skarbu Państwa obejmuje zobowiązania samego państwa, państwowy dług publiczny – całego sektora finansów publicznych po odjęciu długów wzajemnych, a dług EDP – sektora instytucji rządowych i samorządowych liczonego według unijnych zasad ESA2010. W połowie 2026 r. kwoty tych miar dzieliło ponad 450 mld zł, dlatego porównywać można tylko liczby tej samej miary.
- Dług Skarbu Państwa to zobowiązania Skarbu Państwa, w zdecydowanej większości skarbowe papiery wartościowe, czyli obligacje i bony skarbowe, a także kredyty i przyjęte depozyty. Ministerstwo Finansów publikuje go co miesiąc.
- Państwowy dług publiczny to miara krajowa z ustawy o finansach publicznych. Obejmuje zobowiązania całego sektora finansów publicznych, czyli także samorządów, z tytułu papierów wartościowych, kredytów i pożyczek, przyjętych depozytów oraz wymagalnych zobowiązań (art. 72). Liczy się go po wyeliminowaniu zobowiązań, które jednostki sektora mają wobec siebie nawzajem (art. 73). Do tej miary odnoszą się limity z Konstytucji i ustawy.
- Dług EDP to miara unijna, czyli dług sektora instytucji rządowych i samorządowych liczony według europejskiego systemu rachunków ESA2010. Służy do porównań między państwami UE i jest jednym z elementów kryterium fiskalnego z Maastricht, w którym wartość referencyjna wynosi 60% PKB.
Państwowy dług publiczny w ponad 94% przypada na podsektor rządowy. Na koniec czerwca 2026 r. jego zadłużenie wynosiło 2 029,1 mld zł, a podsektora samorządowego 118,7 mld zł, według Ministerstwa Finansów.
Dlaczego dług Skarbu Państwa bywa wyższy niż państwowy dług publiczny?
Na koniec 2025 r. dług Skarbu Państwa wynosił 1 951,9 mld zł, a państwowy dług publiczny 1 913,5 mld zł, według obwieszczenia ministra finansów i gospodarki (M.P. 2026 poz. 520). Dług samego państwa był więc wyższy niż dług całego sektora, choć ten obejmuje także samorządy.
Różnica wynika z konsolidacji. Część długu Skarbu Państwa stanowią depozyty, które jednostki sektora finansów publicznych lokują u ministra finansów w ramach tak zwanej konsolidacji zarządzania płynnością. Dla Skarbu Państwa są one zobowiązaniem. W państwowym długu publicznym zobowiązania między jednostkami sektora finansów publicznych są jednak eliminowane, więc depozyty tych jednostek do niego nie wchodzą. Depozyty funduszy prowadzonych w BGK, które do sektora finansów publicznych nie należą, zostają w państwowym długu publicznym i odejmuje się je dopiero przy liczeniu długu EDP. Ministerstwo Finansów zaznacza to wprost w biuletynie o długu Skarbu Państwa.
Które fundusze zwiększają dług EDP?
Dług EDP był na koniec czerwca 2026 r. wyższy od państwowego długu publicznego o 450,6 mld zł, według Ministerstwa Finansów. Większość tej różnicy to zadłużenie funduszy prowadzonych w Banku Gospodarstwa Krajowego (BGK), które nie wchodzą do państwowego długu publicznego, ale wchodzą do długu EDP.
| Składnik różnicy | Kwota (mld zł) | Czym jest |
|---|---|---|
| Fundusz Przeciwdziałania COVID-19 | 233,4 | fundusz prowadzony w BGK |
| Fundusz Wsparcia Sił Zbrojnych | 118,9 | fundusz finansujący wydatki na cele obronne |
| Krajowy Fundusz Drogowy | 67,6 | fundusz drogowy |
| Fundusz Pomocy | 25,9 | fundusz prowadzony w BGK |
| Tarcza finansowa Polskiego Funduszu Rozwoju | 23,6 | program PFR |
| Przedsiębiorstwa zaliczone do sektora | 15,5 | spółki, które według zasad unijnych należą do sektora instytucji rządowych i samorządowych |
| Nabycie aktywów infrastrukturalnych (autostrady) | 5,9 | zobowiązania związane z autostradami |
| Konsolidacja funduszy BGK | −37,6 | depozyty funduszy na rachunku ministra finansów i posiadane przez nie obligacje skarbowe, które się znoszą |
| Różnice dotyczące tytułów dłużnych | −2,6 | różnice w ujęciu tytułów dłużnych między obiema miarami |
W samym II kwartale 2026 r. zadłużenie Funduszu Wsparcia Sił Zbrojnych wzrosło o 31,8 mld zł, a skonsolidowane zadłużenie Funduszu Przeciwdziałania COVID-19 o 12,7 mld zł, według Ministerstwa Finansów. Dług EDP, inaczej niż państwowy dług publiczny, uwzględnia też transakcje zamiany walutowo-procentowej (cross currency interest rate swaps).
Skąd się bierze dług publiczny Polski?
Dług rośnie, gdy wydatki państwa przewyższają dochody – w 2025 r. wydatki sektora instytucji rządowych i samorządowych wyniosły 50,9% PKB, a dochody 43,6% PKB, co dało deficyt 283,6 mld zł, czyli 7,2% PKB, według GUS. Deficyt państwo finansuje głównie emisją obligacji i kredytami, a te powiększają dług. Dług rośnie też z innych powodów, np. przez gromadzenie gotówki na rachunkach i różnice kursowe.
Deficyt 2025 r. powstał prawie w całości w podsektorze rządowym na szczeblu centralnym, gdzie wyniósł 280,5 mld zł. Samorządy miały nadwyżkę 1,9 mld zł, a fundusze zabezpieczenia społecznego deficyt 5,0 mld zł, według GUS. Deficyt całego sektora wynosił 3,4% PKB w 2022 r., 5,2% w 2023 r., 6,4% w 2024 r. i 7,2% w 2025 r.
Biuletyn Ministerstwa Finansów za sierpień 2026 r. rozkłada przyrost długu Skarbu Państwa od początku roku, czyli 297,1 mld zł, na kilka pozycji. Najważniejsze z nich to:
- potrzeby pożyczkowe netto budżetu państwa – 174,0 mld zł, w tym deficyt budżetu państwa 151,1 mld zł,
- zwiększenie środków na rachunkach budżetowych – 52,9 mld zł, czyli pieniądze, które państwo pożyczyło i na razie trzyma na rachunkach,
- zmiana pozostałego zadłużenia – 49,6 mld zł, głównie wzrost depozytów jednostek sektora instytucji rządowych i samorządowych o 48,1 mld zł,
- różnice kursowe – 11,0 mld zł, bo słabszy złoty podnosi wartość długu w walutach obcych przeliczonego na złote.
Ustawa budżetowa na 2026 r. (Dz.U. 2026 poz. 62) przewiduje dochody budżetu państwa 647,2 mld zł i wydatki 918,94 mld zł, a deficyt na koniec roku ustala na nie więcej niż 271,74 mld zł. Ta sama ustawa pozwala, by zadłużenie z kredytów, pożyczek i obligacji skarbowych wzrosło w 2026 r. najwyżej o 510 mld zł, z wyjątkami wskazanymi w ustawie. To plan i limity, a nie wykonanie. Rodzaje i stawki podatków, z których państwo czerpie dochody, opisuje osobny przegląd.
Jak fundusze poza budżetem powiększają dług?
Część długu powstaje poza budżetem państwa. Fundusz Wsparcia Sił Zbrojnych i Krajowy Fundusz Drogowy zaciągają kredyty, a Fundusz Przeciwdziałania COVID-19, Krajowy Fundusz Drogowy i Fundusz Pomocy emitują obligacje, także za granicą. W II kwartale 2026 r. dług EDP wzrósł o 154,1 mld zł, a państwowy dług publiczny o 139,6 mld zł, według Ministerstwa Finansów. Na różnicę wpłynął głównie wzrost zadłużenia Funduszu Wsparcia Sił Zbrojnych (o 31,8 mld zł) i skonsolidowanego zadłużenia Funduszu Przeciwdziałania COVID-19 (o 12,7 mld zł).
Deficytu nie można pokryć kredytem w banku centralnym – zakazuje tego art. 220 ust. 2 Konstytucji. Państwo pożycza od banków, innych inwestorów krajowych, osób kupujących obligacje oszczędnościowe i inwestorów zagranicznych.
Ile kosztuje obsługa długu?
Na obsługę długu Skarbu Państwa budżet na 2026 r. przeznacza 90,0 mld zł (część 79, ustawa budżetowa Dz.U. 2026 poz. 62). Z tej kwoty 76,4 mld zł dotyczy zadłużenia na rynku krajowym, a 13,6 mld zł na rynkach zagranicznych. To plan wydatków na obsługę zadłużenia, należności i innych operacji finansowych Skarbu Państwa – tak brzmią nazwy rozdziałów w załączniku do ustawy.
Planowane wydatki budżetu państwa na 2026 r. to 918,94 mld zł, więc obsługa długu stanowi niemal 10% tej kwoty (wyliczenie redakcji na podstawie ustawy budżetowej).
Kto pożycza pieniądze polskiemu państwu?
Największym wierzycielem państwa są krajowe banki, które na koniec czerwca 2026 r. miały 44,9% państwowego długu publicznego, według Ministerstwa Finansów. Pozostała część długu przypada na innych inwestorów krajowych i na nierezydentów.
Struktura państwowego długu publicznego na koniec II kwartału 2026 r. według Ministerstwa Finansów wygląda tak:
- krajowy sektor bankowy – 44,9%,
- krajowy sektor pozabankowy – 25,1%,
- inwestorzy zagraniczni – 30,0%, najmniej od 2001 r.
Większość długu jest w złotych. Zobowiązania w PLN stanowiły na koniec czerwca 2026 r. 79,7% państwowego długu publicznego, w euro 15,4%, a w dolarach 4,3%. Udział długu zagranicznego według miejsca emisji spadł do 21,5%, najniżej od 2001 r. Instrumenty rynkowe, przede wszystkim obligacje, stanowiły 84,5% długu. Instrumenty wyemitowane na rynku krajowym to 72,2% całego państwowego długu publicznego.
W długu Skarbu Państwa w sierpniu 2026 r. udział długu w walutach obcych wynosił 19,4%, a udział nierezydentów 27,7%, według Ministerstwa Finansów. Dług walutowy oznacza ryzyko kursowe. Od początku 2026 r. do końca sierpnia różnice kursowe zwiększyły dług Skarbu Państwa o 11,0 mld zł.
Jakie limity zadłużenia obowiązują w Polsce?
Konstytucja zakazuje zaciągania pożyczek oraz udzielania gwarancji i poręczeń finansowych, po których państwowy dług publiczny przekroczyłby 3/5 rocznego PKB, a ustawa o finansach publicznych uruchamia procedury ostrożnościowe już powyżej 55%. Limit konstytucyjny wynika z art. 216 ust. 5, który sposób liczenia długu i PKB pozostawia ustawie.
Ustawa o finansach publicznych (tekst jednolity Dz.U. 2026 poz. 1447) w art. 86 wprowadza dwa progi dla relacji państwowego długu publicznego do PKB:
- powyżej 55%, ale poniżej 60% – m.in. projekt budżetu nie przewiduje deficytu albo zakłada deficyt, przy którym relacja długu Skarbu Państwa do PKB spadnie, nie przewiduje wzrostu wynagrodzeń w państwowej sferze budżetowej, waloryzacja rent i emerytur nie może przekroczyć wzrostu cen towarów i usług konsumpcyjnych, a Rada Ministrów przedstawia Sejmowi program sanacyjny,
- 60% i więcej – dochodzą m.in. program sanacyjny w ciągu miesiąca od ogłoszenia relacji, zakaz uchwalania przez samorządy wydatków wyższych niż dochody oraz zakaz udzielania nowych poręczeń i gwarancji przez jednostki sektora finansów publicznych.
Od czego zależy uruchomienie procedur ostrożnościowych?
Procedur z przedziału 55–60% nie stosuje się, jeśli relacja z art. 38a ustawy nie przekracza 55% (art. 86 ust. 3). To państwowy dług publiczny przeliczony po średnich kursach walut z całego roku i pomniejszony o wolne środki odłożone na potrzeby pożyczkowe kolejnego roku. Za 2025 r. relacja ta wyniosła 45,6% PKB, a relacja samego państwowego długu publicznego 48,9% PKB, według obwieszczenia M.P. 2026 poz. 520.
Progi ocenia się raz w roku, według stanu na koniec roku, który minister finansów ogłasza do 31 maja roku następnego. Relacja za 2026 r. będzie więc znana najpóźniej 31 maja 2027 r. Kwartalna wartość 53,3% z czerwca 2026 r. nie jest tą, od której zależą procedury. Art. 88 wyłącza je w stanie wojennym oraz w stanie wyjątkowym i w stanie klęski żywiołowej wprowadzonych na całym terytorium kraju.
Limit 60% z Konstytucji dotyczy państwowego długu publicznego. Te same 60% w przypadku długu EDP to unijna wartość referencyjna, dlatego 64,5% długu EDP w połowie 2026 r. nie oznacza przekroczenia limitu konstytucyjnego. Co wysokie zadłużenie oznacza dla gospodarki, opisuje tekst o skutkach zadłużenia publicznego.
Nowelizacje ustawy z lat 2025–2026 nie zmieniły progów 55% i 60%. Ustawa z 17 kwietnia 2026 r. (Dz.U. 2026 poz. 635) zmieniła natomiast zasady ustalania tak zwanej klauzuli obronnej w stabilizującej regule wydatkowej (art. 112aa). Reguła ta wyznacza wzorem kwotę wydatków m.in. organów państwa i funduszy prowadzonych w BGK.
Jak dług Polski wypada na tle Unii Europejskiej?
Dług EDP Polski wyniósł w 2025 r. 59,6% PKB, wobec 81,5% PKB średnio w Unii Europejskiej, według Eurostatu (dane z 21 października 2026 r.). Wyższą relację długu do PKB miało 12 państw Unii, a niższą 14.
Najwyżej zadłużone w 2025 r. były Grecja (145,4% PKB), Włochy (136,7%) i Francja (115,7%), a najniżej Estonia (24,0%). Dług Polski jest niższy od średniej unijnej, ale deficyt sektora był w 2025 r. ponad dwa razy wyższy – 7,2% PKB wobec 3,1% PKB średnio w Unii, według Eurostatu. Tabela pokazuje, jak w Polsce zmieniały się obie wielkości w ostatnich czterech latach.
| Rok | Dług EDP (% PKB) | Deficyt sektora (% PKB) |
|---|---|---|
| 2022 | 48,8% | 3,4% |
| 2023 | 49,5% | 5,2% |
| 2024 | 54,8% | 6,4% |
| 2025 | 59,6% | 7,2% |
W ciągu trzech lat relacja długu EDP do PKB wzrosła o 10,8 punktu procentowego, według danych GUS i Eurostatu z października 2026 r. GUS zaznacza, że dane za lata 2024–2025 zrewidowano w związku z aktualizacją źródeł i reklasyfikacją jednostek do sektora instytucji rządowych i samorządowych.
Najczęstsze pytania o zadłużenie Polski
Ile wynosi aktualny dług Polski?
Według Ministerstwa Finansów dług Skarbu Państwa wyniósł na koniec sierpnia 2026 r. 2 249,1 mld zł, a wstępnie na koniec września ok. 2 269,0 mld zł. Państwowy dług publiczny na koniec czerwca 2026 r. wynosił 2 147,8 mld zł, czyli 53,3% PKB, a dług EDP liczony według zasad unijnych 2 598,3 mld zł, czyli 64,5% PKB.
Czy dług Polski przekroczył 60% PKB?
To zależy od miary. Dług EDP, liczony według zasad unijnych, wyniósł na koniec czerwca 2026 r. 64,5% PKB (dane wstępne Ministerstwa Finansów), a za cały 2025 r. 59,6% PKB. Konstytucyjny limit 60% dotyczy jednak państwowego długu publicznego, który na koniec 2025 r. wynosił 48,9% PKB, a na koniec czerwca 2026 r. 53,3% PKB.
Kto ma największe zadłużenie w Europie?
Według Eurostatu w 2025 r. najwyższy dług w relacji do PKB w Unii Europejskiej miały Grecja (145,4%), Włochy (136,7%) i Francja (115,7%). Średnia dla całej Unii wyniosła 81,5% PKB, a dla Polski 59,6% PKB.
Czym jest dług EDP?
To dług sektora instytucji rządowych i samorządowych liczony według europejskiego systemu rachunków ESA2010. Dług EDP obejmuje m.in. zadłużenie funduszy prowadzonych w Banku Gospodarstwa Krajowego, dlatego na koniec czerwca 2026 r. był wyższy od państwowego długu publicznego o 450,6 mld zł.
Kto ustala limit zadłużenia Polski?
Górną granicę wyznacza Konstytucja – art. 216 ust. 5 zakazuje zaciągania pożyczek oraz udzielania gwarancji i poręczeń finansowych, po których państwowy dług publiczny przekroczyłby 3/5 rocznego PKB. Ustawa o finansach publicznych określa sposób liczenia długu i dodaje próg 55% PKB, a minister finansów kontroluje przestrzeganie limitu i ogłasza relację długu do PKB do 31 maja roku następnego.
Ile budżet państwa przeznacza na obsługę długu Skarbu Państwa?
Na obsługę długu Skarbu Państwa budżet na 2026 r. przewiduje 90,0 mld zł, w tym 76,4 mld zł na zadłużenie krajowe i 13,6 mld zł na zagraniczne. Kwota obejmuje obsługę zadłużenia, należności i innych operacji finansowych Skarbu Państwa i jest planem, a nie wykonaniem. Nie obejmuje kosztów obsługi zadłużenia funduszy prowadzonych w BGK.

