Skalne miasto to zespół form skalnych skupionych blisko siebie i rozdzielonych wąskimi szczelinami, a najbardziej znane skalne miasta w Polsce to Błędne Skały i Szczeliniec Wielki w Górach Stołowych oraz Skamieniałe Miasto w Ciężkowicach i rezerwat Prządki na Podkarpaciu. Park Narodowy Gór Stołowych, w którym leżą dwa pierwsze, jako jedyny spośród 23 polskich parków narodowych powstał w trosce o ochronę przyrody nieożywionej (według Parku Narodowego Gór Stołowych, odczyt 6 października 2026 r.).
Nazwa „skalne miasto” nie jest terminem prawnym ani urzędową kategorią ochrony, tylko nazwą formy rzeźby terenu. Ten tekst obejmuje też formy zbudowane z innych skał niż piaskowiec. W Górach Stołowych i na Pogórzu Karpackim budulcem jest piaskowiec, w Karkonoszach skały masywu granitowego, a na Jurze Krakowsko-Częstochowskiej wapień. Każda z tych skał niszczeje inaczej, więc labirynt Błędnych Skał i wapienna Brama Krakowska w Dolinie Prądnika powstały różnymi drogami.
Dalsza część wyjaśnia, jak powstaje skalne miasto, gdzie w Polsce leżą najważniejsze formacje, z czego są zbudowane i jak chroni je prawo. Szerszy przegląd skał występujących w Polsce pozostaje tematem osobnego tekstu tego cyklu.
Czym jest skalne miasto i jak powstaje?
Skalne miasto powstaje, gdy woda, zmiany temperatury i wiatr rozcinają zwartą warstwę skały wzdłuż spękań na osobne bloki, a szczeliny między nimi poszerzają się w korytarze. Hasło encyklopedyczne opisuje skalne miasto, nazywane też labiryntem skalnym, jako zespół skałek, ambon, baszt i grzybów skalnych skupionych blisko siebie i oddzielonych wąskimi rozpadlinami.
Park Narodowy Gór Stołowych opisuje ten proces krok po kroku. Woda wnika w pionowe spękania i w przepuszczalny piaskowiec, rozpuszcza skałę i wynosi rozdrobniony materiał poza górotwór. Masyw traci stabilność i zaczyna się rozpadać od krawędzi. Od pionowych ścian i nawisów odrywają się bloki, a pod urwiskami gromadzą się blokowiska, czyli rumowiska wielkich głazów. Woda i zmiany temperatury kruszyły duże bloki na mniejsze, a w erozji brał udział także wiatr. W ciągu ostatniego miliona lat powstały w ten sposób grzyby, maczugi i skały przypominające kształtem ludzi lub zwierzęta (według Parku Narodowego Gór Stołowych, odczyt 6 października 2026 r.).
Dlaczego skalne miasta tworzy najczęściej piaskowiec?
Labirynt potrzebuje skały, która leży w poziomych warstwach i pęka wzdłuż sieci szczelin. Według opisu encyklopedycznego takie warunki dają przede wszystkim poziomo uwarstwione skały osadowe, głównie piaskowce, a czasem zlepieńce. Decydujące znaczenie mają spękania, bo wzdłuż nich erozja postępuje najszybciej.
O tempie niszczenia decyduje spoiwo, które skleja ziarna piasku. Park Narodowy Gór Stołowych zauważa, że skały o mocniejszym spoiwie niszczeją wolniej, i tym tłumaczy, dlaczego Góry Stołowe nie są jednolitym płaskowyżem, lecz mają kilka poziomów. Podobna zależność działa w Karpatach. Prządki powstały tam, gdzie piaskowiec ciężkowicki ma około 70 metrów miąższości, czyli grubości warstwy, i lepiej opiera się wietrzeniu niż warstwy sąsiednie (według Zespołu Karpackich Parków Krajobrazowych w Krośnie, odczyt 6 października 2026 r.). Czym różnią się rodzaje piaskowca o odmiennym spoiwie, wyjaśnia osobny tekst, a ogólną charakterystykę skały – artykuł o tym, czym wyróżnia się polski piaskowiec.
Gdzie w Polsce są skalne miasta?
Skalne miasta w Polsce skupiają się w dwóch regionach – w Sudetach, przede wszystkim w Górach Stołowych, oraz na Pogórzu Karpackim w Małopolsce i na Podkarpaciu. Formy zbudowane z innych skał, czyli skałki masywu granitowego i wapienne ostańce, leżą w Karkonoszach i na Jurze Krakowsko-Częstochowskiej. Zestawienie porządkuje sześć miejsc według danych ich zarządców.
| Formacja | Region | Skała | Forma ochrony |
|---|---|---|---|
| Błędne Skały | Góry Stołowe, Sudety Środkowe | piaskowiec ciosowy | park narodowy (od 1993 r.) |
| Szczeliniec Wielki | Góry Stołowe, Sudety Środkowe | piaskowiec | park narodowy; sąsiedni Szczeliniec Mały w ochronie ścisłej |
| Skamieniałe Miasto | Pogórze Ciężkowickie | piaskowiec ciężkowicki, piaskowcowo-zlepieńcowaty | rezerwat przyrody nieożywionej (od 1974 r.) |
| Prządki | Pogórze Dynowskie | piaskowiec ciężkowicki | rezerwat przyrody (od 1957 r.) |
| Skałki Karkonoszy (936 obiektów) | Karkonosze | masyw granitowy z osłoną skał metamorficznych | park narodowy (część skałek leży w otulinie, czyli strefie ochronnej poza parkiem) |
| Brama Krakowska i ostańce Doliny Prądnika | Jura Krakowsko-Częstochowska | wapień skalisty | park narodowy |
Góry Stołowe nie kończą się na granicy państwa. Park Narodowy Gór Stołowych sąsiaduje od północnego zachodu z czeskim obszarem chronionym CHKO Broumovsko. Z punktu widokowego na Błędnych Skałach widać czeską Broumovską Vrchovinę i miejscowość Machov, przy dobrej widoczności także Karkonosze (według Parku Narodowego Gór Stołowych, odczyt 6 października 2026 r.).
Błędne Skały i Szczeliniec Wielki – skalne miasta Gór Stołowych
Błędne Skały leżą w Polsce, w Parku Narodowym Gór Stołowych przy granicy z Czechami, na wysokości 852 m n.p.m., a sąsiedni Szczeliniec Wielki (919 m n.p.m.) jest najwyższym wzniesieniem Gór Stołowych. Park utworzono 16 września 1993 roku jako dziewiętnasty park narodowy w Polsce. Zajmuje 6340 ha w Sudetach Środkowych, w północno-zachodniej części Ziemi Kłodzkiej (według Parku Narodowego Gór Stołowych, odczyt 6 października 2026 r.).
Błędne Skały to zespół form skalnych o wysokości od 6 do 11 metrów, powstałych z wietrzenia piaskowca ciosowego. Park opisuje je jako labirynt szczelin i zaułków, niekiedy bardzo wąskich, które oddzielają bloki skalne kilkunastometrowej wysokości. Wiele skał ma własne nazwy, na przykład „Skalne Siodło” czy „Kurza Stopka”. W pobliżu leży „Głaz Trzech Krzyży”, dawny pilnie strzeżony punkt celny między hrabstwem kłodzkim a Królestwem Czech. Według legendy wyryte na nim daty upamiętniały przyłapanie przemytników, a najstarsza pochodzi z 1616 roku (według Parku Narodowego Gór Stołowych, odczyt 6 października 2026 r.).
Trasa turystyczna na Szczelińcu Wielkim prowadzi przez Tron Liczyrzepy, czyli najwyższy punkt wzniesienia, przez labirynt skalny i piaskowcowe formy aż do najgłębszej szczeliny o głębokości blisko 20 metrów, w której śnieg nierzadko zalega do czerwca. Sąsiedni Szczeliniec Mały jest obszarem ochrony ścisłej z zakazem wstępu. Trasy turystyczne na Błędnych Skałach i Szczelińcu Wielkim są limitowane i biletowane, a aktualne zasady wejścia publikuje strona parku (według Parku Narodowego Gór Stołowych, odczyt 6 października 2026 r.).
Jak powstały Góry Stołowe?
Około 100 milionów lat temu na miejscu dzisiejszych Gór Stołowych rozciągało się płytkie morze, nazywane czeskim basenem kredowym. Rzeki znosiły do niego piasek, muł i okruchy skał, a warstwy osadu z czasem stwardniały w skałę. Głębokość zbiornika się zmieniała, dlatego góry budują niemal poziome, naprzemienne warstwy piaskowców drobno-, średnio- i gruboziarnistych. Pionowe ruchy skorupy ziemskiej wydźwignęły te pokłady, a park określa efekt jako unikatową na skalę Polski kompozycję gór płytowych. Wypiętrzanie trwa nadal (według Parku Narodowego Gór Stołowych, odczyt 6 października 2026 r.).
Ponieważ warstwy niszczeją w różnym tempie, Góry Stołowe mają kilka poziomów. Najwyższy tworzą Szczeliniec Wielki, płaskowyż Skalniaka z Błędnymi Skałami oraz Narożnik. Najrozleglejszy jest poziom środkowy z Karłowem, Pasterką i Łężycami Górnymi. W granicach parku leży też fragment Wzgórz Lewińskich z dużo starszego granitoidu kudowskiego, który powstał między 330 a 300 milionami lat temu. Odsłania się on na przykład w „Czartowskim Kamieniu” i w „Czerwonej Skałce” przy Szosie Stu Zakrętów (według Parku Narodowego Gór Stołowych, odczyt 6 października 2026 r.).
Jakie inne formy skalne chroni Park Narodowy Gór Stołowych?
Poza Błędnymi Skałami i Szczelińcem Wielkim park chroni kilka innych zespołów skalnych. Radkowskie Skały tworzą północno-zachodnią krawędź środkowego piętra gór, a poszczególne skały lub ich grupy rozdzielają strome żleby głębokie na blisko 100 metrów. Łężyckie Skałki to górska łąka na wierzchowinie z rzadko rozrzuconymi skałami i pojedynczymi świerkami, potocznie nazywana „Sawanną Afrykańską”. Grzyby skalne można poznać na ścieżce edukacyjnej „Skalne Grzyby”. To pętla z Batorówka o długości 6,7 km, której 12 stanowisk objaśnia procesy, które doprowadziły do ich powstania. Cały park leży w dwóch obszarach Natura 2000, w tym w siedliskowym PLH020004 Góry Stołowe o powierzchni 10 983,60 ha (według Parku Narodowego Gór Stołowych, odczyt 6 października 2026 r.).
Skamieniałe Miasto i Prządki – piaskowce Karpat
Na Pogórzu Karpackim skalne miasta budują piaskowce ciężkowickie, a Skamieniałe Miasto w Ciężkowicach i Prządki w gminie Korczyna są rezerwatami przyrody od 1974 i 1957 roku. Skała pochodzi tu z fliszu karpackiego, czyli serii naprzemiennie ułożonych morskich skał osadowych. Należą do niej zlepieńce, piaskowce, mułowce i iłowce, mocno sfałdowane w obrębie jednostki geologicznej nazywanej płaszczowiną śląską (według Zespołu Parków Krajobrazowych Województwa Małopolskiego, odczyt 6 października 2026 r.).
Ciężkowicko-Rożnowski Park Krajobrazowy zajmuje 18 247,20 ha między doliną Dunajca a doliną Białej. Większą część jego obszaru budują odporne na wietrzenie piaskowce i zlepieńce warstw istebniańskich, powstałe na przełomie kredy i paleogenu, około 80–60 milionów lat temu. Formy skałkowe parku wiążą się jednak głównie z paleogeńskim piaskowcem ciężkowickim. Widać je w Skamieniałym Mieście i na wzgórzach w rejonie Siekierczyny (według Zespołu Parków Krajobrazowych Województwa Małopolskiego, odczyt 6 października 2026 r.).
Rezerwat przyrody nieożywionej „Skamieniałe Miasto” powstał w 1974 roku, ale teren był chroniony już od 1931 roku. Ma 15,01 ha i składa się z kilku enklaw na południe od Ciężkowic, porośniętych głównie mieszanym lasem sosnowo-dębowym (według Zespołu Parków Krajobrazowych Województwa Małopolskiego, odczyt 6 października 2026 r.). Skały noszą nazwy, między innymi „Ratusz”, „Czarownica”, „Pustelnia”, „Baszta Paderewskiego” i „Skałka z Krzyżem”. Szlak od parkingu do tej ostatniej liczy około 1,5 km i około 115 metrów podejść, a tuż obok rezerwatu leży pomnik przyrody nieożywionej „Wąwóz Wodospad” (według Muzeum Przyrodniczego w Ciężkowicach, odczyt 6 października 2026 r.).
Rezerwat Prządki im. prof. Henryka Świdzińskiego utworzono zarządzeniem Ministra Leśnictwa i Przemysłu Drzewnego z 14 lutego 1957 roku. Miał zachować grupę skał piaskowcowych o formach wytworzonych przez erozję eoliczną, czyli działanie wiatru. Leży w Czarnorzecko-Strzyżowskim Parku Krajobrazowym, na pograniczu wsi Czarnorzeki i Korczyna, i obejmuje 13,62 ha ostańców wraz z otaczającym je lasem. Piaskowiec ciężkowicki jest tu gruboławicowy, zlepieńcowy, szarożółty i ma spoiwo ilaste. Na jego powierzchni widać struktury komórkowe, czyli drobne nieregularne zagłębienia, które powstały prawdopodobnie dlatego, że spoiwo w różnych miejscach różnie opiera się wietrzeniu. Park zalicza Prządki do form nazywanych grzybami skalnymi (według Zespołu Karpackich Parków Krajobrazowych w Krośnie, odczyt 6 października 2026 r.).
Skąd wzięła się nazwa Prządek?
Nazwę tłumaczy legenda, którą w 1932 roku przytoczyła na łamach „Ziemi” L. Radomska-Świdzińska. Trzy dziewczęta z Korczyny zakochały się w tym samym młodzieńcu i ustaliły, że poślubi ją ta, która najszybciej uprzędzie nici na strój ślubny. Prządki nie przerwały pracy w święto i zamieniły się w głazy, gdy zabrzmiał korczyński dzwon. Miejscowa tradycja nazywa grupy skał Prządka-Matka, Prządka-Baba, Herszt i Madej. Nazwy takie jak Schodki, Orzechy, Amant czy Goryl nadali w latach 80. wspinacze. Skały opisał już w 1847 roku Maciej Bogusz Stęczyński w „Okolicach Galicyi”, a w jego relacji okoliczni mieszkańcy traktowali je jako wskazówkę pogody (według Zespołu Karpackich Parków Krajobrazowych w Krośnie, odczyt 6 października 2026 r.).
Skałki Karkonoszy – formy w masywie granitowym
Na obszarze Karkonoskiego Parku Narodowego i jego otuliny zinwentaryzowano 936 skałek, czyli ostańców skalnych, a park uznaje je za atrakcję wyróżniającą Karkonosze spośród innych gór Polski i Europy. Najwięcej skałek leży na wysokości 500–700 m n.p.m. oraz 1000–1100 m n.p.m. Do najbardziej znanych i dostępnych przy szlakach należą Pielgrzymy, Słonecznik, Śląskie Kamienie, Czeskie Kamienie, Twarożnik, Trzy Świnki i Końskie Łby (według Karkonoskiego Parku Narodowego, odczyt 6 października 2026 r.).
Wiele skałek ma kociołki wietrzeniowe, czyli zagłębienia w powierzchni skały, które park zalicza do form mikrorzeźby. Jeden z największych, na Kociołkach na stokach Drewniaka (672 m n.p.m.) koło Michałowic, ma prawie 1,5 metra szerokości. Skałki stoją w masywie, którego trzon tworzy karbońska intruzja granitowa sprzed ponad 300 milionów lat, czyli zastygła w głębi ziemi bryła magmy, otoczona skałami metamorficznymi. Park zalicza ją do jednostki nazywanej blokiem karkonosko-izerskim, a drugi człon tej nazwy odsyła do sąsiednich Gór Izerskich. Sam granit występuje tu w odmianie równoziarnistej, budującej główny grzbiet, i porfirowatej, spotykanej na północnych stokach (według Karkonoskiego Parku Narodowego, odczyt 6 października 2026 r.).
Karkonosze mają też formy skalne innego pochodzenia, odziedziczone po plejstocenie i powstałe przy udziale sortowania mrozowego. Należą do nich pokrywy głazowo-blokowe, między innymi na Wielkim Szyszaku i Śnieżce, oraz wieńce kamieniste na Czarnym Grzbiecie. Szerzej o tym obszarze opowiada tekst o Karkonoskim Parku Narodowym. Park zwraca też uwagę na pegmatyty, czyli skały o składzie granitu, ale zbudowane ze znacznie większych kryształów. Pegmatyty Karkonoszy, intruzji Strzegom-Sobótka i bloku Gór Sowich uznaje za obszary o najbogatszej mineralizacji tego typu w Polsce, ale to już temat mineralogii, a nie rzeźby terenu (według Karkonoskiego Parku Narodowego, odczyt 6 października 2026 r.).
Ostańce Jury – wapienne bramy, iglice i maczugi
Na Jurze Krakowsko-Częstochowskiej formy skalne budują wapienie skaliste, a nie piaskowiec, i są to ostańce, czyli skałki, które oparły się niszczeniu, gdy wokół nich wyrównywała się powierzchnia wyżyny. Według Ojcowskiego Parku Narodowego w paleogenie długotrwała denudacja, czyli stopniowe zdzieranie powierzchni terenu, wytworzyła lekko falistą wierzchowinę na wysokości średnio około 450 m n.p.m. Ostały się na niej skałki z odpornych wapieni jurajskich (odczyt 6 października 2026 r.).
W okolicach Ojcowa występują dwa typy wapieni – skaliste i ławicowe. Formy skałkowe zbudowane są głównie z wapieni skalistych, twardych, zwięzłych, poprzecinanych spękaniami ciosowymi i pozbawionych krzemieni. Terasy w Dolinie Prądnika leżą w Ojcowie około 30–40 i 80 metrów nad dnem doliny. Ich fragmenty tworzą bramki, iglice i inne formy, takie jak Brama Krakowska czy Igła Deotymy (według Ojcowskiego Parku Narodowego, odczyt 6 października 2026 r.).
Brama Krakowska jest jedną z kilku skalnych bram Ojcowskiego Parku Narodowego i klasycznym przykładem tej formy. Jej kolumny z bloków wapienia skalistego mają około 15 metrów wysokości, przy czym lewa jest wyższa. Brama powstała przez erozję, która szybciej postępowała wzdłuż spękań ciosowych, którymi spływała woda. Później dołączyły zjawiska krasowe i wietrzenie mechaniczne (według Ojcowskiego Parku Narodowego, odczyt 6 października 2026 r.). W sąsiedztwie zamku w Pieskowej Skale stoi inny znany ostaniec parku, Maczuga Herkulesa.
Ostańce występują też poza Ojcowskim Parkiem Narodowym. W Parku Krajobrazowym Orlich Gniazd budują je biało-szare górnojurajskie wapienie skaliste, a przykłady form skałkowych to Pomorzańskie Skałki, Syborowa Góra, okolice Klucz, Stołowa Góra i rezerwat „Pazurek”. Nazwa parku pochodzi od średniowiecznych zamków na niedostępnych wapiennych wzgórzach, porównywanych do orlich gniazd (według Zespołu Parków Krajobrazowych Województwa Małopolskiego, odczyt 6 października 2026 r.). Ten sam wapień kryje formy krasowe i jaskinie, które zasługują na osobne opracowanie.
Jak chroni się skalne miasta w Polsce?
Skalne miasta nie mają w prawie osobnej kategorii, więc każde z nich podlega tej formie ochrony przyrody, którą objęto dany teren – od parku narodowego po pojedynczy pomnik przyrody. Błędne Skały i Szczeliniec Wielki leżą w parku narodowym, a Szczeliniec Mały dodatkowo w obszarze ochrony ścisłej z zakazem wstępu (według Parku Narodowego Gór Stołowych, odczyt 6 października 2026 r.). Prządki i Skamieniałe Miasto są rezerwatami przyrody, utworzonymi w 1957 i 1974 roku (według Zespołu Karpackich Parków Krajobrazowych w Krośnie i Zespołu Parków Krajobrazowych Województwa Małopolskiego, odczyt 6 października 2026 r.).
Na Pogórzu Ciężkowickim ochrona schodzi też do pojedynczych obiektów. Pomnikami przyrody są tam piaskowcowo-zlepieńcowate formy skałkowe „Wieprzek”, „Wychodnia skalna” i „Diable Boisko”, jar „Wodospad” oraz nieczynny kamieniołom piaskowca w Ostruszy ze ścianami wysokimi do 21 metrów. Nieczynny kamieniołom „Tursko”, w którym wydobywano gruboławicowe piaskowce ciężkowickie, jest od 1998 roku stanowiskiem dokumentacyjnym o powierzchni 0,4 ha (według Zespołu Parków Krajobrazowych Województwa Małopolskiego, odczyt 6 października 2026 r.). Kryteria uznania skałki za pomnik przyrody opisuje szczegółowo przegląd skał w Polsce.
Najczęstsze pytania o skalne miasta w Polsce
Jakie są skalne miasta w Polsce?
Najbardziej znane to Błędne Skały i Szczeliniec Wielki w Parku Narodowym Gór Stołowych w Sudetach oraz Skamieniałe Miasto w Ciężkowicach i rezerwat Prządki na Pogórzu Karpackim. Wszystkie cztery zbudowane są z piaskowca. Formy skalne z innych skał tworzą 936 skałek Karkonoszy, zinwentaryzowanych przez Karkonoski Park Narodowy, oraz wapienne ostańce Jury Krakowsko-Częstochowskiej, takie jak Brama Krakowska w Ojcowskim Parku Narodowym. Nazwa „skalne miasto” opisuje formę rzeźby terenu, a nie kategorię prawną. Odczyt danych 6 października 2026 r.
Czy Błędne Skały są w Polsce?
Tak. Błędne Skały leżą w Parku Narodowym Gór Stołowych, w Sudetach Środkowych, w północno-zachodniej części Ziemi Kłodzkiej, na wysokości 852 m n.p.m. Park graniczy z Czechami i od północnego zachodu sąsiaduje z czeskim obszarem chronionym CHKO Broumovsko, a z punktu widokowego na Błędnych Skałach widać czeską miejscowość Machov. Same skały, wysokie na 6–11 metrów i rozdzielone wąskimi szczelinami, powstały z wietrzenia piaskowca ciosowego. Dane według Parku Narodowego Gór Stołowych, odczyt 6 października 2026 r.
Jakie są dziwne skały w Polsce?
Do najbardziej nietypowych należą grzyby skalne. W Górach Stołowych prowadzi do nich ścieżka edukacyjna „Skalne Grzyby” z 12 stanowiskami, a na Podkarpaciu tę formę wietrzenia reprezentują Prządki. W Karkonoszach na skałkach występują kociołki wietrzeniowe, z których jeden, na stokach Drewniaka, ma prawie 1,5 metra szerokości. Na Jurze Krakowsko-Częstochowskiej stoją wapienne bramy i iglice, na przykład Brama Krakowska z kolumnami wysokimi na około 15 metrów. Odczyt danych parków 6 października 2026 r.
Czym skalne miasto różni się od ostańca?
Skalne miasto to zgrupowanie wielu form skalnych rozdzielonych szczelinami i korytarzami, które powstało, gdy woda i zmiany temperatury rozcięły warstwę skały na bloki. Ostaniec to pojedyncza skałka, która przetrwała, gdy otaczający ją teren został zniszczony i obniżony. Ojcowski Park Narodowy nazywa tak skałki z odpornych wapieni skalistych, które nie uległy denudacji, gdy w paleogenie powstawała wierzchowina wyżyny. Karkonoski Park Narodowy używa określenia „ostańce skalne” dla 936 skałek zinwentaryzowanych w Karkonoszach. Skalne miasto bywa zespołem ostańców, jak Prządki. Odczyt 6 października 2026 r.
Jak wysoko leżą Błędne Skały i Szczeliniec Wielki?
Według Parku Narodowego Gór Stołowych Błędne Skały leżą na wysokości 852 m n.p.m., a Szczeliniec Wielki ma 919 m n.p.m. i jest najwyższym wzniesieniem Gór Stołowych. Oba należą do najwyższego poziomu tych gór, który tworzą też płaskowyż Skalniaka i Narożnik. Najgłębsza szczelina Szczelińca Wielkiego ma blisko 20 metrów głębokości i śnieg zalega w niej nierzadko do czerwca. Odczyt 6 października 2026 r.
Czy na Szczeliniec Mały można wejść?
Nie. Park Narodowy Gór Stołowych informuje, że Szczeliniec Mały jest obszarem ochrony ścisłej, na którym obowiązuje zakaz wstępu. Turyści mogą natomiast wejść na trasę po sąsiednim Szczelińcu Wielkim, która jest limitowana i biletowana, a aktualne zasady wejścia publikuje strona parku. Odczyt 6 października 2026 r.
Źródła
- Park Narodowy Gór Stołowych, strony „Geologia”, „Błędne Skały”, „Szczeliniec Wielki”, „Radkowskie Skały”, „Łężyckie Skałki”, „Park Narodowy Gór Stołowych”, „Wycieczka na Skalne Grzyby z Batorówka”, „Natura 2000” i „Najczęściej zadawane pytania” – pngs.gov.pl. Geneza Gór Stołowych, wymiary form skalnych, wysokości, data utworzenia i powierzchnia parku, ochrona ścisła Szczelińca Małego. Dostęp 6 października 2026 r.
- Karkonoski Park Narodowy, „Przyroda nieożywiona” – kpn.gov.pl. Liczba i rozmieszczenie skałek, kociołki wietrzeniowe, budowa geologiczna masywu. Dostęp 6 października 2026 r.
- Ojcowski Park Narodowy, „Geologia” i „Brama Krakowska” – opn.gov.pl. Typy wapieni, powstanie ostańców, terasy Doliny Prądnika, wymiary i geneza Bramy Krakowskiej. Dostęp 6 października 2026 r.
- Zespół Parków Krajobrazowych Województwa Małopolskiego, Ciężkowicko-Rożnowski Park Krajobrazowy („Przyroda nieożywiona”, „Ochrona przyrody”) oraz Park Krajobrazowy Orlich Gniazd – zpkwm.pl. Flisz karpacki, rezerwat „Skamieniałe Miasto”, pomniki przyrody i stanowisko dokumentacyjne, ostańce Orlich Gniazd. Dostęp 6 października 2026 r.
- Muzeum Przyrodnicze im. Krystyny i Włodzimierza Tomków w Ciężkowicach, „Skamieniałe Miasto” – muzeum.ciezkowice.pl. Nazwy skał i przebieg szlaku w rezerwacie. Dostęp 6 października 2026 r.
- Zespół Karpackich Parków Krajobrazowych w Krośnie, „Rezerwat przyrody Prządki im. prof. Henryka Świdzińskiego” – parkikrosno.pl. Data i cel utworzenia rezerwatu, powierzchnia, budowa piaskowca ciężkowickiego, nazwy skał i legenda. Dostęp 6 października 2026 r.
- Wikipedia, hasło Skalne miasto – pl.wikipedia.org. Ogólny opis pojęcia i typowych skał budujących skalne miasta. Dostęp 6 października 2026 r.