Kartę wędkarską wydaje starosta właściwy ze względu na miejsce zamieszkania osoby, która zdała egzamin ze znajomości zasad i warunków ochrony i połowu ryb; egzaminu nie zdaje jedynie osoba z wykształceniem z zakresu rybactwa. Opłata za wydanie karty wynosi 10 zł, a kartę wydaje się osobie, która ukończyła 14 lat. Tak stanowią art. 7 ust. 5 i 6 ustawy o rybactwie śródlądowym (Dz.U. z 2022 r. poz. 883 z późn. zm.) oraz § 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 12 lipca 2023 r. (Dz.U. 2023 poz. 1373).
Sama karta jednak nie wystarczy, żeby zarzucić wędkę w dowolnym jeziorze. W wodach uprawnionego do rybactwa potrzebne jest dodatkowo jego zezwolenie, a egzamin przeprowadza organizacja społeczna, która spełnia warunki opisane w rozporządzeniu. Egzaminy organizują stowarzyszenia wędkarskie, wśród których działa Polski Związek Wędkarski, choć przepis nie wymienia żadnej organizacji z nazwy.
Poniżej opisana jest cała droga do karty – od tego, kto w ogóle musi ją mieć, przez egzamin i wniosek do starostwa, po opłaty, zakazy obowiązujące każdego wędkarza i sankcje za łowienie bez dokumentów.
Czym jest karta wędkarska i do czego uprawnia?
Karta wędkarska to dokument uprawniający do amatorskiego połowu ryb wędką. Amatorskim połowem ustawa nazywa pozyskiwanie ryb wędką lub kuszą, przy czym w miejscu i czasie połowu wędką wolno pozyskiwać ryby na przynętę przy użyciu podrywki wędkarskiej (art. 7 ust. 1). Połów kuszą wymaga osobnego dokumentu – karty łowiectwa podwodnego.
Wzór karty określa załącznik nr 1 do rozporządzenia Dz.U. 2023 poz. 1373. Dokument ma format A7, a jego pola to numer, imię i nazwisko, data urodzenia, fotografia, podpis posiadacza, oznaczenie organu wydającego oraz data wydania. Wzór nie przewiduje pola terminu ważności, a karty wydane na podstawie wcześniejszych przepisów zachowują ważność (§ 17 rozporządzenia).
Karta odpowiada tylko na jedno pytanie – czy dana osoba może uprawiać amatorski połów. Nie rozstrzyga natomiast, jakie gatunki wolno zabrać znad wody ani w jakim terminie. To wynika z odrębnych przepisów, opisanych w przeglądzie ryb żyjących w polskich wodach.
Kto musi mieć kartę wędkarską, a kto jest z niej zwolniony?
Obowiązek posiadania karty jest zawężony trzema zwolnieniami, które ustawa wymienia w art. 7 ust. 3 i 4. Dotyczą one dzieci do lat 14, cudzoziemców czasowo przebywających w Polsce oraz osób łowiących w obiektach przeznaczonych do chowu lub hodowli ryb. Żadne z tych zwolnień nie jest bezwarunkowe – każde ma własny warunek zapisany w tym samym przepisie.
| Kogo dotyczy | Warunek zwolnienia | Podstawa |
|---|---|---|
| Osoby do lat 14 | Mogą łowić wyłącznie pod opieką osoby pełnoletniej posiadającej kartę wędkarską | art. 7 ust. 3 |
| Cudzoziemcy czasowo przebywający w Polsce | Muszą posiadać zezwolenie uprawnionego do rybactwa | art. 7 ust. 4 |
| Łowiący w obiektach chowu lub hodowli ryb | Muszą uzyskać od uprawnionego do rybactwa zezwolenie na połów w tych wodach | art. 7 ust. 4 |
Poza tymi przypadkami kartę musi mieć każdy, kto łowi wędką. Ustawa wiąże jej wydanie z progiem wieku – kartę wędkarską otrzymuje osoba, która ukończyła 14 lat, a kartę łowiectwa podwodnego osoba pełnoletnia (art. 7 ust. 6). Czternaste urodziny są więc granicą dwóch sytuacji. Do tego dnia dziecko łowi pod opieką dorosłego z kartą, a po tym dniu może wystąpić o własny dokument.
Jak zdobyć kartę wędkarską krok po kroku?
Droga do karty ma cztery etapy i zaczyna się od egzaminu, a nie od wniosku. Starosta wydaje kartę osobie, która złożyła z wynikiem pozytywnym egzamin ze znajomości zasad i warunków ochrony i połowu ryb przed komisją egzaminacyjną (art. 7 ust. 5). Bez pozytywnego wyniku egzaminu starosta nie ma podstawy do wydania karty. Jedyny wyjątek to osoby z wykształceniem z zakresu rybactwa, zwolnione z egzaminu na mocy tego samego przepisu.
- Egzamin. Kandydat zdaje go przed komisją powołaną przez organizację społeczną, która spełnia warunki z § 4 rozporządzenia Dz.U. 2023 poz. 1373.
- Wniosek. Składa się go do starosty właściwego ze względu na miejsce zamieszkania zainteresowanej osoby. Ustawa nie ustala jednego krajowego wzoru wniosku, więc listę załączników podaje starostwo; wzór samej karty przewiduje miejsce na fotografię.
- Opłata. Za wydanie karty pobiera się 10 zł (§ 5 rozporządzenia).
- Odbiór karty. Dokument opatrzony numerem, datą wydania i podpisem wydającego trzeba mieć przy sobie nad wodą – jego brak podczas połowu jest wykroczeniem.
Kto może przeprowadzić egzamin na kartę wędkarską?
Rozporządzenie nie wskazuje żadnej organizacji z nazwy, tylko opisuje warunki, które musi ona spełnić. Egzaminy przeprowadza organizacja utworzona na podstawie Prawa o stowarzyszeniach, której statutowym celem jest działanie na rzecz ochrony ryb oraz rozwoju amatorskiego połowu ryb (§ 4 ust. 1). Do tego dochodzi próg liczebności – na 1 stycznia roku, w którym egzamin ma się odbyć, organizacja musi zrzeszać na terenie powiatu co najmniej 200 pełnoletnich członków (§ 4 ust. 2).
Warunek trzeci jest proceduralny. Statutowe władze organizacji informują starostę właściwego ze względu na miejsce egzaminu o jego terminie, o regulaminie postępowania egzaminacyjnego oraz o składzie komisji. Członkiem komisji może być osoba, która ma wiedzę i doświadczenie w zakresie ochrony oraz połowów ryb. Nie może przy tym być osobą skazaną prawomocnym wyrokiem za umyślne przestępstwo albo umyślne wykroczenie przeciwko przepisom o rybactwie śródlądowym, rybołówstwie, łowiectwie, ochronie przyrody lub ochronie zwierząt (art. 7 ust. 7b ustawy).
Kto nie musi zdawać egzaminu?
Ustawa przewiduje jedno zwolnienie z egzaminu. Obejmuje osoby posiadające średnie, średnie branżowe lub wyższe wykształcenie z zakresu rybactwa (art. 7 ust. 5 zdanie drugie). Wykształcenie z innej dziedziny, staż w wędkarstwie ani członkostwo w organizacji wędkarskiej takiego skutku nie wywołują.
Zwolnienie z egzaminu to co innego niż zwolnienie z obowiązku posiadania karty. Absolwent rybactwa nadal składa wniosek do starosty i wnosi opłatę – po prostu nie staje przed komisją. Dziecko poniżej 14 lat karty w ogóle nie potrzebuje, ale też nie może łowić samodzielnie.
Ile kosztuje karta wędkarska?
Jedyną kwotą zapisaną w przepisach jest 10 zł za wydanie karty wędkarskiej albo karty łowiectwa podwodnego (§ 5 rozporządzenia Dz.U. 2023 poz. 1373, stan na 3 września 2026 r.). Ustawa dodaje, że wysokość tej opłaty powinna odpowiadać kosztom wydania dokumentu (art. 7 ust. 7). Pozostałe wydatki wędkarza ustala kto inny i żaden akt prawny nie podaje ich wysokości.
| Opłata | Kto ją ustala | Wysokość | Podstawa |
|---|---|---|---|
| Wydanie karty wędkarskiej | Minister rolnictwa i rozwoju wsi w rozporządzeniu | 10 zł | § 5 rozporządzenia Dz.U. 2023 poz. 1373 |
| Egzamin | Organizacja społeczna przeprowadzająca egzamin (może pobrać, nie musi) | Kwoty nie określa żaden akt; opłata ma pokrywać koszty przeprowadzenia egzaminu | art. 7 ust. 7a ustawy |
| Zezwolenie na połów | Uprawniony do rybactwa (może pobierać, nie musi) | Kwoty nie określa żaden akt; ustala ją sam uprawniony | art. 7 ust. 8 ustawy |
Dwie dolne pozycje leżą poza cennikiem urzędowym. Koszt egzaminu zależy od organizacji, która go przeprowadza, a koszt zezwolenia od podmiotu gospodarującego rybami w danych wodach.
Dlaczego sama karta nie wystarcza do łowienia?
Karta odpowiada za uprawnienie osoby, a zezwolenie za dostęp do konkretnej wody. Jeżeli połów odbywa się w wodach uprawnionego do rybactwa, wędkarz musi mieć ponadto jego zezwolenie (art. 7 ust. 2). Uprawnionego do rybactwa definiuje art. 4 ust. 1 ustawy i nie jest to wyłącznie podmiot władający obwodem rybackim. Poza obwodami uprawnionym jest także właściciel albo posiadacz gruntów pod wodami stojącymi, właściciel albo posiadacz gruntów pod stawami rybnymi oraz władający sztucznym zbiornikiem przeznaczonym do chowu lub hodowli ryb. Przy łowisku komercyjnym i stawie prywatnym zezwolenie jest więc potrzebne tak samo jak w obwodzie rybackim.
Zezwolenie wydawane w obwodzie rybackim ma postać dokumentu papierowego lub elektronicznego i określa podstawowe warunki połowu. Ustawa wylicza je przykładowo, zwrotem „w szczególności”, i wymienia wymiary gospodarcze, limity połowu, czas, miejsce oraz technikę połowu ryb (art. 7 ust. 2a). Katalog jest więc otwarty i uprawniony może ustalić także inne warunki wynikające z potrzeby racjonalnej gospodarki rybackiej.
Jeden element pozostaje fakultatywny. Zezwolenie może wprowadzić warunek prowadzenia rejestru amatorskiego połowu ryb, a jeżeli go wprowadza – określa sposób prowadzenia tego rejestru. Rejestr nie jest zatem obowiązkowy z mocy ustawy, natomiast po jego zastrzeżeniu w zezwoleniu wędkarz musi go prowadzić.
Nie każda woda jest częścią obwodu rybackiego. Do obwodu nie włącza się wód znajdujących się w granicach parku narodowego lub rezerwatu przyrody, w których wykonywanie rybactwa jest zabronione (art. 12 ust. 1a ustawy). Na obszarze parków narodowych o dostępie do wód rozstrzygają więc przepisy o ochronie przyrody i plany ochrony, a nie zezwolenie kupione od uprawnionego do rybactwa.
Czego nie wolno posiadaczowi karty wędkarskiej?
Karta nie znosi zakazów, które ustawa nakłada na każdego łowiącego. Wolno łowić najwyżej dwiema wędkami jednocześnie, a w wypadku ryb łososiowatych i lipieni – tylko jedną (art. 8 ust. 1 pkt 11). Osobny punkt tego samego artykułu zakazuje połowu ryb w odległości mniejszej niż 50 m od budowli i urządzeń hydrotechnicznych piętrzących wodę (art. 8 ust. 1 pkt 4).
Przepisy wyznaczają też dystans wobec innych użytkowników wody. Wędką nie wolno łowić bliżej niż 50 m od rozstawionych w wodzie narzędzi połowowych uprawnionego do rybactwa ani od oznakowanych przez niego krześlisk (art. 8 ust. 1 pkt 12 lit. a). Kolejna litera tego samego punktu wyznacza dystans 75 m od znaku oznaczającego podwodny połów kuszą (art. 8 ust. 1 pkt 12 lit. b).
Rozporządzenie dokłada wymagania sprzętowe. Połów wędką prowadzi się bez sztucznego światła służącego do lokalizowania i wabienia ryb oraz za pomocą wędziska o długości co najmniej 30 cm z przymocowaną do niego linką (§ 2 ust. 2). Siatka podrywki wędkarskiej może mieć powierzchnię najwyżej 1 m × 1 m, a jej oczka nie mogą być mniejsze niż 5 mm (§ 2 ust. 5). Ryby przeznaczone na przynętę wolno wprowadzić wyłącznie do wód, z których zostały pozyskane (art. 7 ust. 1a ustawy) – ten przepis ogranicza przenoszenie żywych ryb między zbiornikami.
Osobną warstwę tworzą wymiary i okresy ochronne poszczególnych gatunków, od szczupaka po ryby łososiowate. Ich wartości ustala to samo rozporządzenie z 2023 r. i opisuje je odrębny tekst o okresach i wymiarach ochronnych.
Co grozi za wędkowanie bez karty lub bez zezwolenia?
Brak dokumentów nad wodą jest wykroczeniem zagrożonym karą grzywny albo karą nagany. Zgodnie z art. 27a ust. 1 pkt 2 ustawy odpowiada tak osoba, która podczas amatorskiego połowu ryb nie ma przy sobie karty wędkarskiej albo karty łowiectwa podwodnego. Ten sam punkt obejmuje osobę, która nie ma zezwolenia uprawnionego do rybactwa, nie stosuje się do jego warunków albo nie prowadzi rejestru połowów, jeżeli zezwolenie do tego zobowiązuje.
Ustawa karze zatem samo nieposiadanie karty przy sobie, a nie dopiero jej brak w ogóle. Dokument trzeba mieć nad wodą razem z zezwoleniem.
Sąd może orzec więcej niż samą grzywnę. W razie ukarania wolno mu dodatkowo orzec trwałe odebranie karty wędkarskiej albo przekazanie jej do depozytu sądowego na okres nie krótszy niż 12 miesięcy, do czasu ponownego zdania egzaminu z wynikiem pozytywnym (art. 27a ust. 4 pkt 3). O takim orzeczeniu sąd powiadamia organ uprawniony do wydawania karty, czyli właściwego starostę (art. 27a ust. 5).
Najczęstsze pytania o kartę wędkarską
Ile kosztuje karta wędkarska?
Opłata za wydanie karty wędkarskiej wynosi 10 zł – tak stanowi § 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 12 lipca 2023 r. (Dz.U. 2023 poz. 1373), stan na 3 września 2026 r. To jedyna kwota zapisana w przepisach. Za przeprowadzenie egzaminu organizacja może pobrać opłatę na pokrycie kosztów (art. 7 ust. 7a ustawy), a uprawniony do rybactwa może pobierać opłatę za wydane zezwolenie w wysokości przez siebie ustalonej (art. 7 ust. 8). Obie są fakultatywne – ustawa ich nie nakazuje.
Jak zdobyć kartę wędkarską?
Najpierw trzeba zdać egzamin ze znajomości zasad i warunków ochrony i połowu ryb przed komisją egzaminacyjną powołaną przez uprawnioną organizację społeczną. Następnie kandydat składa wniosek do starosty właściwego ze względu na miejsce zamieszkania i wnosi opłatę 10 zł. Kartę wydaje starosta na podstawie art. 7 ust. 5 ustawy o rybactwie śródlądowym (Dz.U. z 2022 r. poz. 883 z późn. zm.).
Czy można dostać kartę wędkarską bez egzaminu?
Tak, ale tylko w jednym przypadku. Z obowiązku składania egzaminu zwolnione są osoby posiadające średnie, średnie branżowe lub wyższe wykształcenie z zakresu rybactwa (art. 7 ust. 5 ustawy). Pozostałe drogi nie istnieją – ani staż wędkarski, ani członkostwo w organizacji nie zastępują egzaminu. Osoba zwolniona z egzaminu i tak składa wniosek do starosty oraz wnosi opłatę za wydanie karty.
Czy dziecko potrzebuje karty wędkarskiej?
Osoby do lat 14 są zwolnione z obowiązku posiadania karty, ale mogą uprawiać amatorski połów wyłącznie pod opieką osoby pełnoletniej posiadającej taką kartę (art. 7 ust. 3 ustawy). Własną kartę wędkarską wydaje się osobie, która ukończyła 14 lat, a kartę łowiectwa podwodnego osobie, która ukończyła 18 lat (art. 7 ust. 6).
Czy karta wędkarska wystarczy, żeby łowić w każdej wodzie?
Nie. Jeżeli połów odbywa się w wodach uprawnionego do rybactwa, potrzebne jest dodatkowo jego zezwolenie (art. 7 ust. 2 ustawy). Zezwolenie określa podstawowe warunki połowu, uwzględniające w szczególności wymiary gospodarcze, limity połowu, czas, miejsce i technikę połowu, a cenę może ustalić sam uprawniony do rybactwa (art. 7 ust. 8). Ustawa nie określa, na jaki czas wydaje się zezwolenie – art. 7 ust. 2a wymienia warunki, które dokument ustala, i nie ma wśród nich okresu obowiązywania. O terminie rozstrzyga więc treść samego zezwolenia.
Czy cudzoziemiec musi mieć polską kartę wędkarską?
Cudzoziemcy czasowo przebywający na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej są zwolnieni z obowiązku posiadania karty wędkarskiej i karty łowiectwa podwodnego, pod warunkiem że mają zezwolenie uprawnionego do rybactwa (art. 7 ust. 4 ustawy). Zwolnienie obejmuje także osoby łowiące w wodach znajdujących się w obiektach przeznaczonych do chowu lub hodowli ryb, jeżeli uzyskały zezwolenie na połów w tych wodach.